चालु आवमा एक तिहाई जनसंख्यामा बीमाको पहुँच पुर्याउने लक्ष्य पुरा होला ?

-विजया बाँस्कोटा।  काठमाडौं ।

एक आर्थिक वर्षमा बीमाको पहुँच २ प्रतिशतले मात्र बढेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा गत आर्थिक वर्षमा बीमाको पहुँच २.१५ प्रतिशतले बढेको हो ।

आर्थिक वर्ष २०७६/०७७ मा बीमाको पहुँच २२.६१ प्रतिशत रहेकोमा गत आवमा २४.७६ प्रतिशत पुगेको बीमा समितिले जनाएको छ ।

बीमा समितिको तथ्यांक अनुसार गत आवमा बैदेशिक रोजगार (म्यादी बीमा) बाहेक २४.७६ प्रतिशत जनसंख्यामा बीमाको पहुँच पुगेको हो । समितिका अनुसार वैदेशिक रोजगार बीमालाई समेट्दा भने २७ प्रतिशत जनसंख्या बीमाको पहुँचमा समेटिएका छन् ।

समितिले गत आवमा पनि लिएको लक्ष्य अनुसार बीमाको पहुँच विस्तार गर्न सकेको छैन् । गत आवमा कुल जनसंख्याको ३० प्रतिशत जनतामा बीमाको पहुँच विस्तार गर्ने लक्ष्य लिए पनि समिति असफल भएको हो।

कोरोना कहरले असहजता

समितिका कार्यकारी निर्देशक एंव प्रवक्ता राजु रमण पौडेलले गत आवमा सोचे अनुरुप बीमाको पहुँच विस्तार हुन नसकेको बताए । “करीब ३० प्रतिशत जनसंख्यामा बीमाको पहुँच विस्तार गर्ने लक्ष्य थियो, वैदेशिक रोजगार बीमा बाहेक पनि २७ प्रतिशत भन्दा बढी जनसंख्यामा बीमाको पहुँच विस्तार हुने अनुमान थियो” उनले भने ।

देशमा व्याप्त कोरोना भाइरसका कारण जारी गरिएको निषेधाज्ञाका कारण बीमाको पहुँच बढ्न नसकेको उनले बताए । गत आवमा लक्ष्य अनुसार बीमाको पहुँच विस्तार नहुनुमा कोरोना महामारीले ल्याएको असहजता नै मूख्य कारण रहेको समितिको भनाई छ ।

“जीवन बीमामा अलिकति समस्या छ, घर घरमा जानु पर्ने, बीमा गर्न पनि कर गर्नु पर्ने” उनले भने । कोरोना महामारीका कारणले गर्दा स्थानिय निकायमा जान नसकिएको कारणले गर्दा गत आवमा लक्ष्य बमोमिज पहुँच विस्तार नभएको उनको राय छ । तर, पनि विषम परिस्थितिका बीचमा पनि दुई प्रतिशत जनसंख्यामा बीमाको पहुँच विस्तार हुनुमा सन्तोषजनक मान्नु पर्ने उनले दाबी गरे।

“जे सोचेका थियौँ, अलिकति पछाडि नै छौँ, कारोनाका कारण मान्छेहरुलाई खाना गाह्रो छ, लाउन गाह्रो भईरहेको अवस्था छ, बीमा गर्न त अलि परै होला” उनले बताए ।

“बीमा भनेको जोखिम कभर गर्ने हो, गाँउ/ठाउँमा छरिएर रहेको पैसालाई संकलन गरेर त्यसलाई फण्डको रुपमा म्यानेज गरेर जीवन बीमा संचालन गर्ने हो” उनले भने । उनी भन्छन् “बीमाले बीमितलाई सुरक्षित बनाउने हो र राज्यको ठाउँमा लगानी गर्ने हो” ।

चालु आर्थिक वर्षमा एक तिहाई जनसंख्यामा बीमाको पहुँच पु¥याउने लक्ष्य

सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा न्यूनतम एक तिहाई जनसंख्यामा बीमाको पहुँच पु¥याउने लक्ष्य लिएको छ । सरकारले लक्ष्य अनुरुप एक तिहाई जनसंख्यामा बीमाको पहुँच पुग्ने अडान समितिको छ । सरकारले लिएको लक्ष्य भेट्नका लागि काम शुरु गरिसकेको उनले जानकारी गराए । “कोरोना अझै बढ्दै गयो भने सरकारले लिएको लक्ष्यमा पुग्न नसकिएला तर सरकारले लिएको लक्ष्य भेट्नका लागि काम शुरु गरिसकेका छौँ”उनले भने ।

“बीमा कम्पनीका शाखा देशका विभिन्न जिल्लाका सदरमुकाममा पुगेका छन्, गाउँ गाउँमा पुगेका छन्, कम्पनी मात्रै नभई अभिकर्ता पनि गाउँ गाउँमा पुगेका छन्” उनले भने ।

“बैंकहरुलाई राष्ट्र बैंकले सातै प्रदेशका ७५३ वटै स्थानीय निकायमा बैंकको शाखा खोल्न जसरी निर्देशन दिएको छ हामीले पनि हाम्रा बीमा कम्पनीहरुलाई मुख्य मुख्य ठाउँमा जान भन्छौ” उनले भने ।

समितिले बीमा पहुँच विस्तारका लागि स्थानिय निकायमा गएर बीमा साक्षरता कार्यक्रम सञ्चालन गरेको समेत उनले बताए । समितिले पछिल्लो समयमा महोत्तरी जिल्लाका विभिन्न स्थानीय तहमा गएर बीमा साक्षरता सम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन गरेको हो । यस्तै, काभे्रको पाँचखालमा पनि केही कार्यक्रमहरु पुगेको समितिको भनाई छ ।

हुन त समितिले यस अघिका वर्षहरुमा पनि यस्ता खालका कार्यक्रम भने नगरेको होईन । पहिले पनि समितिले स्थानिय निकायसँग बीमा समिति नामक कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्दै आएको थियो । त्यस्ता खालका कार्यक्रमबाट राम्रो रेस्पोन्स आएका कारण समितिले पुनः सोही खाले कार्यक्रमहरुमार्फत बीमा सचेतना अभिवृद्धि गर्न लागेको हो ।

समितिले यस अघि डोल्पा जिल्लाको दुनुदेखि सोलुखुम्बु जिल्लाका विभिन्न स्थानीय निकायमा समेत बीमा साक्षरताका कार्यक्रम विस्तार गरेको उनले जानकारी दिए । स्थानिय निकायसँगको समन्वयनमा गरेका त्यस्ता कार्यक्रमले राम्रो रेस्पोन्स आए पछि फेरि पनि स्थानिय निकायसँग जोडिएर जाने योजना समितिको छ । “पहिले पनि स्थानीय निकायसँग समन्वय गरेर कार्यक्रम चलाउँदा राम्रो प्रतिक्रिया आएको थियो, अबका दिनमा पनि स्थानिय निकायसँगै नै जोडिएर जान्छौ”,उनले भने ।

पोलिसी सरेण्डर गर्ने बढे

कोरोना भाइरसका कारण बीमा पोलिसी सरेण्डर गर्ने बीमितको संख्या बढेको समितिले बताएको छ । समितिका अनुसार गत आवमा ९ अर्ब ८८ करोड १४ लाख बराबरको ६३ हजार ३३१ वटा बीमालेखहरु व्यतित भएका छन् ।

कोरोना महामारीका कारणले बीमा क्षेत्रमा सरेण्डर गर्नेको संख्या बढेको उनले बताए । “कोरोना छ, औषधी, उपचार गर्नु पर्ने छ यस्तो अवस्थामा सरेण्डर निम्त्याउँछ, सरेण्डर गर्दा पैसा पाईन्छ भन्ने बीमितलाई थाहा छ, जसको कारण पोेलिसी सरेण्डर गर्नेको संख्या बढेको छ ।” उनले भने ।